Diễn đàn tập trung vào thảo luận, đánh giá những chuyển biến sau hai năm thực thi Hiệp định EVFTA, nhận định những yếu tố thuận lợi và thách thức đặt ra trong thời gian tới, cảnh báo nguy cơ và các vấn đề phát sinh đối với xuất khẩu hàng hóa và các hoạt động giao dịch thương mại, đồng thời khuyến nghị nhiều giải pháp thiết thực, kịp thời cho doanh nghiệp.

Phát biểu tại đầu cầu Hà Nội, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, hơn 2 năm kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do EVFTA chính thức có hiệu lực có thể thấy quan hệ kinh tế - thương mại đã thực sự trở thành điểm sáng trong bức tranh hợp tác song phương Việt Nam - EU với những kết quả đáng ghi nhận.

Quan hệ thương mại Việt Nam - EU:  EU là đối tác thương mại hàng đầu và là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3, thị trường nhập khẩu lớn thứ 5 của Việt Nam, với trao đổi thương mại 2 chiều tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 8% (2017-2021), chiếm tỷ trọng bình quân gần 10% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩucủa cả nước, theo tính toán từ số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam.

Thị phần của hàng hóa Việt Nam tại thị trường EU: Theo số liệu của Cơ quan thống kê châu Âu (Eurostat), Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 14 của EU, và là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN, với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2021 đạt 49,2tỷ EUR. Việt Nam xếp thứ 11 trong số các nước ngoại khối cung ứng hàng hóa lớn nhất vào thị trường EU (2021); EU cũng được nhận định là thị trường có dung lượng lớn với sự thống nhất trong đa dạng, nhiều cơ hội thuận lợi và nhiều dư địa tăng trưởng. Thị phần hàng hóa của Việt Nam tại khu vực này vẫn còn rất khiêm tốn, chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch nhập khẩu của EU.

Nhìn lại 2 năm thực thi Hiệp định EVFTA: Hiệp định thương mại Việt Nam – EU (EVFTA) chính thức đi vào thực thi từ ngày 01/08/2020, đánh dấu cột mốc lịch sử mới trên chặng đường hơn 30 năm hợp tác và phát triển giữa Việt Nam và EU.

Theo số liệu của Cơ quan thống kê châu Âu (Eurostat) tính riêng 7 tháng đầu năm 2022, EU nhập khẩu hàng hoá từ Việt Nam đạt giá trị 27,9 tỷ EUR, tăng 28,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Ở chiều ngược lại, EU cũng đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa sang Việt Nam với kim ngạch đạt 6,9 tỷ EUR, tăng 10,7% so với cùng kỳ năm 2021.

Theo tính toán từ số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam, trong năm thứ hai thực thi EVFTA (từ tháng 8/2021 - 7/2022), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 61,4 tỷ USD, tăng 11,9% so với năm đầu tiên Hiệp định có hiệu lực.

Cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu vào EU cũng có xu hướng mở rộng và đa dạng hóa khi không chỉ các mặt hàng chủ lực đạt tốc độ tăng ấn tượng như: dệt may (41,2%), giày dép (36,2%), máy móc&thiết bị (tăng 34,8%) mà kim ngạch xuất khẩu nhiều mặt hàng nông lâm thủy sản cũng đang tăng ở mức rất cao, đáng kể như: cà phê (54,4%), thủy sản (41,9%), hồ tiêu (25%), gạo (22,2%), rau quả (18%),..

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng tăng cường nhập khẩu nhiều mặt hàng từ EU, điển hình như: dược phẩm (tăng 7,6%), hóa chất (102%), gỗ & sản phẩm gỗ, thức ăn gia súc (15,5%), sữa & sản phẩm sữa (29,1%), chế phẩm thực phẩm khác (45,3%) và các nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất.

Ngoài ra, những ưu đãi cắt giảm thuế quan theo EVFTA cũng góp phần đáng kể giúp Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng thị phần tại EU; đồng thời được tiếp cận nguồn hàng hóa chất lượng cao của EU….

Cũng tại diễn đàn, theo chia sẻ của ông Ngô Chung Khanh - Vụ phó Vụ Chính sách thương mại đa biên- Bộ Công thương, trong 2 năm qua, mặc dù 2 bên đã xử lý được các vấn đề mà mình quan tâm, song theo đánh giá, hiện có khoảng hơn 8% doanh nghiệp hiểu khá rõ về EVFTA. Để tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng nhanh, hiệu quả mà EVFTA mang lại, thì các cơ quan quản lý nhà nước sẽ tiếp tục thực hiện tuyên truyền và cần đổi mới hình thức tuyên truyền chẳng hạn như: xây dựng video clip ngắn hướng dẫn tập trung vào từng lĩnh vực, ngành hàng mà doanh nghiệp quan tâm; Chính phủ giao Bộ Công Thương cập nhật, nâng cấp cổng thông tin điện tử FTA (FTAP) là cổng 1 cửa

cho phép doanh nghiệp có thông tin cần thiết về FTA, về thị trường, cam kết... Thông qua cổng FTAP doanh nghiệp được hỗ trợ từ các Bộ, ngành liên quan như lao động, môi trường…; Đề án xây dựng bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA hàng năm của các địa phương đã được Phó Thủ tướng thường trực Phạm Bình Minh phê duyệt để chính thức triển khai vào năm 2023, Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA chính llà thước đó khách quan để đánh giá kết quả thực hiện các FTA của các địa phương so với chương trình hành động do Chính phủ ban hành, cũng như các chương trình hành động mà chính các địa phương xây dựng, nhằm thực thi các FTA. Ngoài ra, FTA Index giúp cho người dân nâng cao nhận thức và các doanh nghiệp có sự chuẩn bị đầy đủ, từ đó tận dụng tốt thời cơ và các cơ hội mà các Hiệp định FTA thế hệ mới mang lại (trong đó có EVFTA).